Verplaatsingen in en rond Brussel in 2026: projecten, knelpunten en vooruitzichten

In 2026 bereiden de Brusselaars zich voor op een reeks grote werken aan hun wegen- en autosnelwegennet. Met vlaggenschipprojecten in uitvoering, projecten die bevroren zijn wegens gebrek aan politieke consensus en verstoringen aan Vlaamse zijde, nemen de mobiliteitsuitdagingen toe. Wat kunnen we leren van dit cruciale jaar en hoe kan de hoofdstad evolueren naar een vlottere mobiliteit?

Belangrijke projecten die nog lopen

Mobiel Brussel bevestigt de voortzetting van verschillende grote herinrichtingen voor 2026. De heraanleg van het Saincteletteplein, het zenuwcentrum tussen Molenbeek en Brussel-Stad, gaat door tot in 2027. Concreet is het de bedoeling om de toegangspunten tot de ring te ontlasten en nieuwe zones aan te leggen voor voetgangers en fietsers. Verder naar het oosten blijft de Schuman rotonde, vlakbij de Europese instellingen, ook in aanbouw tot het einde van het jaar om de veiligheid voor voetgangers te verbeteren en de doorstroming van bussen en trams te vereenvoudigen.

Tegelijkertijd wordt de Bergensesteenweg in Anderlecht, een belangrijke verkeersader voor pendelaars in het zuiden van het Gewest, opgewaardeerd met nieuwe weg- en fietsvoorzieningen. Aan de ingang van de Louizalaan wordt de Louizarotonde ook heringericht om de leesbaarheid van het openbaarvervoernetwerk te verbeteren en gebruiksconflicten tussen auto’s, trams en tweewielers te beperken.

Wat het openbaar vervoer betreft, is Mobiel Brussel van plan om twee metrostations van lijn 5 - Delta en Herrmann-Debroux - op te knappen om de uitrusting te moderniseren, met name de bewegwijzering en de ventilatiesystemen. Deze werkzaamheden, die discreter zullen zijn dan de wegwerkzaamheden, zijn bedoeld om de impact op de reizigers te beperken en tegelijkertijd de veiligheid van de infrastructuur te garanderen.

Projecten uitgesteld wegens gebrek aan politieke consensus

Verschillende geplande werkzaamheden zullen echter niet doorgaan in 2026. Bij gebrek aan een duidelijke gewestregering en een akkoord over de financiering, heeft Mobiel Brussel beslist om de werken aan de Ninove-baan in Molenbeek, tussen de ring en de Mettewie-laan, uit te stellen. Ook het Koninginneplein in Schaarbeek en de Keizer Karellaan in Ganshoren liggen stil.

Beliris, de federale instantie die verantwoordelijk is voor bepaalde stedelijke herontwikkelingsprojecten, heeft de heraanleg van de Avenue de la Toison d’Or in Elsene, tussen de Porte de Namur en de Porte Louise, uitgesteld tot 2026. Hoewel de vergunningen zijn verleend, is er nog geen definitieve startdatum vastgesteld. In de praktijk leidt dit uitstel tot blijvende onzekerheid voor winkeliers en buurtbewoners, die al de dupe zijn geworden van de soms langdurige en dure voorbereidingen.

Ongeregeldheden aan Vlaamse kant en in de ring

In het Brussels Gewest kondigt het Vlaams Agentschap Wegen en Verkeer incidentele afsluitingen aan van de E40, de belangrijkste autosnelweg tussen Brussel en Luik. Eind januari zal het Bertem-gedeelte van zaterdag 31 januari tot zondag 1 februari volledig afgesloten zijn voor wegwerkzaamheden, terwijl de Grand-Bigard-kruising vier nachten gesloten zal zijn om de bouw van een nieuwe brug te voltooien. In Machelen moet het kruispunt van de Woluwelaan en de Haechtsesteenweg, dat sinds 2020 in aanbouw is, in 2026 klaar zijn, zodat er eindelijk een einde komt aan een probleem aan de rand van de stad.

In het noorden zullen uitgebreide onderhoudswerkzaamheden aan de A12 bij Meise, die in het voorjaar van start gaan, nog meer vertragingen veroorzaken op een route die al overbelast is. Deze gedeeltelijke afsluitingen vullen de lijst van verstoringen op de Brusselse ring dagelijks aan, waardoor reistijden langer worden en forenzen vermoeider raken.

Gefragmenteerd bestuur in Brussel

De huidige situatie weerspiegelt de complexiteit van het bestuur in België. In Brussel moeten verschillende bestuursniveaus - het Brussels Gewest, de gemeenten, Beliris en de mobiliteitsagentschappen - samenwerken om de projecten op te starten en te beheren. In de praktijk, zonder een volledig operationele gewestelijke overheid en zonder overeenstemming over de financiële aspecten, wordt de coördinatie van de werkzaamheden een administratieve hoofdpijn.

Op lange termijn belemmert deze politieke verlamming de ontwikkeling van een duurzame en coherente mobiliteit in de hoofdstad. Bovendien leidt het gebrek aan zichtbaarheid van de dienstregelingen tot ontevredenheid bij de gebruikers, die te lijden hebben onder onvoorziene werkzaamheden en opeenvolgende vertragingen. Dit werpt de vraag op over langetermijnplanning: hoe kan er een duidelijke visie worden gedefinieerd als besluitvormers het niet eens kunnen worden over prioriteiten?

Gevolgen voor gebruikers en de lokale economie

In de praktijk worden de Brusselaars geconfronteerd met alternatieve routes, lange files en een wildgroei aan omleidingen. Fietsers, die al verzwakt zijn door de onderbroken fietspaden, worden soms omgeleid naar onbeschermde routes. Voor lokale winkeliers hebben deze verstoringen een vertragend effect op het aantal klanten en een negatieve impact op de verkoop.

In economische termen vertragen dure projectvertragingen ook de verwachte voordelen van gemoderniseerde infrastructuur. Volgens sommige schattingen zou een langdurige vertraging enkele tientallen miljoenen euro’s verlies betekenen voor de regionale economie. Daar komen nog extra beheerskosten en boetes bij in geval van langdurige vertragingen, om nog maar te zwijgen van de gevolgen voor de levenskwaliteit en de volksgezondheid door de vervuiling die gepaard gaat met vertraagd verkeer.

Naar een duurzamere mobiliteit: vooruitzichten en alternatieven

Tegenover deze uitdagingen staan alternatieve oplossingen. Verschillende Brusselse start-ups bieden dynamische carpoolingplatforms aan die aangepast zijn aan de verwachte verstoringen. Er worden nieuwe buslijnen naar de metro overwogen om de wegen waaraan gewerkt wordt te ontlasten. Sommige lokale overheden ontwikkelen “gedeelde mobiliteitszones” waar bewoners en gebruikers samenwerken om het gebruik van parkeer- en leveringsplaatsen te delen.

Op langere termijn illustreert de voltooiing van de toekomstige tram naar de luchthaven, waarvan de werken in de komende weken van start gaan, een ander facet van de overgang: het openbaar vervoer promoten om de afhankelijkheid van de privéwagen te verminderen. Ook de 6,5 km lange fietsroute tussen Anderlecht en Laken, die afgelopen najaar werd ingehuldigd, toont aan dat snelle, gezamenlijke actie nog steeds mogelijk is.

Hoewel 2026 opnieuw een jaar van zware bouwwerkzaamheden en vertragingen belooft te worden, kan het ook een kans zijn om het beheer van de mobiliteit in Brussel te herdenken. Op voorwaarde dat de politieke, administratieve en economische spelers het eindelijk eens worden over een stabiel tijdschema en een gedeeld budget, kan de hoofdstad deze beperkingen omzetten in kansen voor een vlottere, groenere en veerkrachtigere stad.