Gedeeltelijke verlamming van het MIVB-net: bussen stilgevallen, trams gereduceerd, metro redt de dag

Deze vrijdag werd het Brusselse vervoersnetwerk opnieuw opgeschrikt door stakingsacties van de CGSP. De bussen liggen stil en alleen de metro en enkele tramlijnen rijden met verminderde frequentie om te protesteren tegen de geplande sluiting van bedrijfsrestaurants. De kern van het geschil is de verdediging van een al lang bestaand sociaal voordeel tegenover de begrotingsdiscipline van de openbare operator.

Zwarte vrijdag voor bussen en trams in Brussel

In de vroege ochtenduren werden de bus- en tramremises geblokkeerd door vakbondsactivisten, waardoor voertuigen niet konden uitstappen. Als gevolg hiervan blijven alle buslijnen aan de grond, terwijl alleen de zes tramlijnen 4, 7, 9, 10, 39 en 51 proberen te rijden met een zeer verminderde frequentie. Tegelijkertijd blijft de metro normaal rijden en biedt zo’n 2 miljoen passagiers per dag een reddingslijn. In de praktijk moeten gebruikers nu terugvallen op deze metrolijnen, wat leidt tot opstoppingen in de treinen tijdens piekuren en langere reistijden.

Bedrijfsrestaurants bedreigd en een vakbond in de frontlinie

Aan de basis van dit arbeidsconflict liggen de plannen om de bedrijfskantines van de MIVB te sluiten, die door de directie werden aangekondigd tegen de achtergrond van budgettaire beperkingen. De CGSP, van oudsher een socialistische vakbond in de Belgische openbare sector, is van mening dat deze gesubsidieerde kantines een essentieel voordeel zijn, vooral voor werknemers met een laag inkomen. Als compensatie eist ze een aanzienlijke verhoging van de waarde van de maaltijdcheques. In het officiële persbericht staat: “De CGSP protesteert tegen de geplande sluiting van de bedrijfskantines en vraagt een verhoging van de waarde van de maaltijdcheques”. Deze eis is gericht op het behoud van de koopkracht en de arbeidsomstandigheden van ongeveer 5.000 MIVB-werknemers.

Bedrijfsrestaurants: tussen sociale traditie en budgettaire beperkingen

De bedrijfskantines van de MIVB zijn van oudsher een belangrijke sociale troef. Ze bieden maaltijden tegen verlaagde prijs, gezellige pauzes en contacten tussen collega’s. Voor de Brusselse operator genereren deze kantines werkingskosten die geschat worden op enkele miljoenen euro per jaar. In een tijd waarin overheidssubsidies onder vuur liggen, probeert het management te besparen door deze interne diensten uit te besteden of te schrappen. In Europa wordt deze trend om bedrijfskantines te sluiten alom waargenomen en vervangen door hybride oplossingen zoals maaltijdcheques, gedeelde catering of zelfs telewerken. Voor de MIVB bestaat de uitdaging erin de kosten te drukken zonder de totale factuur van de vervoersbewijzen op te drijven.

Gebruikers, de eerste machteloze toeschouwers

Concreet worden elk uur tienduizenden mensen getroffen door de stilstand van bussen en trams. Studenten, werknemers in precaire situaties en senioren zien hun reis langer worden, soms zonder alternatief buiten het MIVB-netwerk. Winkeliers in de buurt van de getroffen haltes vrezen een daling van het aantal klanten, terwijl taxi’s en VTC’s van de meevaller profiteren om hun tarieven op piekmomenten te verhogen. In de praktijk kan een reis die normaal twintig minuten duurt, nu meer dan een uur duren. Op lange termijn kan het groeiende aantal stakingen het vertrouwen van de gebruikers in de betrouwbaarheid van het openbaar vervoer aantasten.

Naar een compromismodel?

In het licht van de escalerende spanningen tekenen zich verschillende mogelijke compromissen af. Ten eerste zou een bescheiden verhoging van de maaltijdcheques het mogelijk maken om het verlies van de kantinedienst gedeeltelijk te compenseren, terwijl de financiële impact voor de MIVB beperkt blijft. Ten tweede zou het opzetten van partnerschappen met lokale restaurants en winkels catering aanbieden tegen onderhandelde tarieven, waardoor het sociale karakter van het voordeel behouden blijft. Ten slotte zou de oprichting van pop-uprestaurants of foodtrucks in de buurt van remises een flexibel alternatief bieden. In Scandinavië hebben sommige transportbedrijven al voor dergelijke modellen gekozen, waarbij ze gedeeltelijke uitbesteding combineren met gerichte subsidies.

Terugkerende stakingen roepen vragen op over sociale dialoog

Deze laatste episode maakt deel uit van een reeks arbeidsconflicten bij de MIVB, waarbij spanningen en onderhandelingen elkaar hebben opgevolgd. In 2024 is het netwerk al 95 uur verstoord geweest door inbraken in het spoor en vakbondsacties. Elk conflict toont aan hoe moeilijk het is om de wensen van het personeel te verzoenen met de eisen van de financiële prestaties. Op de lange termijn zal de duurzaamheid van de sociale dialoog afhangen van het vermogen van het management en de vakbonden om samen te werken aan de ontwikkeling van een stabiel kader dat rekening houdt met zowel de economische duurzaamheid als de kwaliteit van het leven op het werk. Zonder een duurzaam compromis zullen herhaalde stakingen de openbare dienst en het imago van de MIVB bij de Brusseleirs blijven ondermijnen.