Brussel verbiedt gedeelde scooters op oudejaarsavond om de veiligheid te verbeteren

Bewust van de herhaalde incidenten en het misbruik van scooters voor verkeersdoeleinden, hebben de Brusselse autoriteiten besloten om zelfbedieningsscooters tijdelijk te verbieden op oudejaarsavond. Omdat scooters in brand werden gestoken, hulpdiensten werden gehinderd en ongelukken werden veroorzaakt door mensen onder invloed van scooters, heeft deze maatregel aanleiding gegeven tot discussie over de effectiviteit en implementatie ervan.

Redenen voor een gericht verbod

Elk jaar wordt oudejaarsavond in het Brusselse gewest gekenmerkt door grote verstoringen van de openbare orde. Vorig jaar registreerde de politie tientallen incidenten en verrichtte 159 arrestaties. Concreet werden er soms gedeelde scooters in brand gestoken of dwars op straat geplaatst om de toegang voor de brandweer te blokkeren. Minister-president Rudi Vervoort (PS) spreekt van een “toxische cocktail” waarbij alcohol en drugs het risico op ernstige ongevallen verhogen. Op lange termijn mobiliseren deze gewonden massaal de hulpdiensten en ziekenhuizen, die op oudejaarsavond al verzadigd zijn. Geconfronteerd met deze situatie wil het Gewest een vector neutraliseren die ongewenst is geworden in de feestelijke nacht.

Voorwaarden en omvang van de bestelling

In de praktijk zal het verbod gelden van zonsondergang op 31 december 2025 tot zonsopgang op 1 januari 2026. Dit is geen algemene avondklok, maar een tijdelijke en geografisch gerichte maatregel. De 19 burgemeesters van Brussel zijn gevraagd om de gebieden te bepalen waar scooters gedeactiveerd zullen worden. In Elsene zou dat bijvoorbeeld kunnen gelden voor het gebied tussen de Naamse Poort en het Tulplein en het gebied rond het Flageyplein. In Anderlecht is dat de wijk Kuregem, terwijl in Schaarbeek verschillende pleinen zoals Liedts, Gaucheret en la Cage aux ours op de lijst staan. De operatoren werden gecontacteerd om hun technische systemen aan te passen om deze beperkte perimeter te respecteren.

Een hulpmiddel in de strijd tegen drugshandel

Sinds enkele maanden worden zelfbedieningsscooters gebruikt als vervoermiddel door drugshandelaars en plegers van stedelijk geweld. Officier van justitie Julien Moinil heeft bevestigd dat deze apparaten vaak worden gebruikt om drugs te smokkelen of om te vluchten na schietpartijen. Dit eenmalige verbod is echter bedoeld om de openbare ruimte minder bevorderlijk te maken voor deze praktijken op de drukste avond van het jaar. Het valt nog te bezien of het simpelweg verwijderen van de scooter genoeg zal zijn om een gevestigd netwerk op te breken, of dat het verkeer zich zal verplaatsen naar andere vervoersmiddelen, zoals fietsen of kleine auto’s.

Operators en het risico van omgekeerde effecten

Voor micro-mobiliteitsbedrijven lijkt deze maatregel een antwoord dat losstaat van de realiteit op het terrein. Zij zijn van mening dat het verbod niet effectief is in de strijd tegen de drugshandel, die niet alleen afhankelijk is van scooters. Ze vrezen dat het uitschakelen van de dienst voor slechts enkele uren grote technische kosten met zich meebrengt, met het risico dat legitieme gebruikers worden benadeeld en dat er verwarring ontstaat in hun wagenparkbeheer. Het verlies van inkomsten, ook al is het van beperkte duur, voedt hun angst voor een precedent dat hun bedrijfsmodel zou schaden. Sommigen stellen in plaats daarvan voor om de strenge geolocatie- en identificatiecontroles die al sinds 3 december van kracht zijn, te versterken.

Juridische kwesties en toekomstperspectieven

Het Brussels Gewest moet de evenredigheid van zijn decreet verzekeren om een eventueel beroep bij de Raad van State te vermijden, die de gevolgen ervan zou kunnen vernietigen. De criteria voor de afbakening van de zones en de controleprocedures zullen nauwgezet worden bestudeerd. Uiteindelijk zou dit experiment als model kunnen dienen voor andere grote evenementen of gevoelige periodes in de hoofdstad. Bovendien werpt de coördinatie met de burgemeesters de kwestie van territoriale billijkheid op: sommige gemeenten die meer blootgesteld zijn, zouden aan strengere beperkingen kunnen worden onderworpen dan andere. De uiteindelijke beslissing moet dus de openbare veiligheid verzoenen met het respect voor het vrije verkeer.

Wat zijn, naast het verbod, de alternatieven?

Verschillende Europese steden hebben gekozen voor hybride oplossingen om hun openbare ruimten ’s nachts veiliger te maken. Parijs, Barcelona en Milaan hebben zones met beperkte snelheid, dynamische geofencing-systemen en meer politiepatrouilles rond feestlocaties geïntroduceerd. Anderen bevelen de installatie van alcoholtestpunten of de invoering van preventieve bewustmakingscampagnes aan. In België kan een gecoördineerde versterking van politiemissies en het optimaliseren van parkeerpalen worden overwogen om excessen te beperken zonder burgers volledig te beroven van een zacht en praktisch vervoermiddel.