Energietransitie: Wallonië en Brussel herzien hun renovatiepremies

Met het oog op de Europese doelstellingen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en de stijgende energiekosten, herbekijken Wallonië en het Brussels Gewest hun steunmechanismen voor energierenovatie. Deze herziening, waarbij subsidies geleidelijk worden vervangen door renteloze of preferentiële leningen, belooft een grotere budgettaire duurzaamheid, maar roept vragen op over de toegang voor de meest kwetsbare gezinnen en de mogelijkheid van professionals om deadlines te halen.

Een keerpunt in de steun voor energierenovatie

Concreet stemmen Brussel en Wallonië zich af op de klimaatambities van de Europese Unie. Om de EPB-doelstellingen (Energieprestatie van Gebouwen) te halen, streeft Wallonië naar een gemiddeld A-label tegen 2050, tegenover de F- en G-label die vandaag in de meerderheid zijn. In Brussel is de opdracht dringender: “energieflats” (woningen die meer dan 275 kWh/m² verbruiken) tegen 2033 afschaffen. Volgens Febelfin beschikt 43% van de Brusselse flats en 21% van de Belgische gezinnen momenteel niet over de middelen om renovaties zonder hulp te financieren.

Steunregelingen in Wallonië: subsidies en leningen tot 2026

In Wallonië loopt de hybride regeling nog tot 30 september 2026. Huiseigenaren kunnen nog steeds profiteren van premies voor isolatie, het vervangen van ramen of het installeren van een warmtepomp, op voorwaarde dat :

• wonen in een woning die meer dan 15 jaar oud is en voornamelijk bedoeld is voor bewoning;
• voldoen aan een jaarlijks inkomensplafond van €122.800 bruto ;
• een energieaudit laten uitvoeren door een erkende auditor voordat er werkzaamheden worden uitgevoerd;
• het werk afmaken en de volledige aanvraag indienen vóór de deadline.

Na deze deadline blijven alleen renteloze of preferentiële leningformules toegankelijk. Maar het tijdschema lijkt krap. “Het grote probleem is de planning van de aannemers”, waarschuwt Jacques Fraipont van Guichet Énergie in Namen. Tussen het wachten op offertes en de beschikbaarheid van dakdekkers zou het wel eens een gok kunnen zijn om het project voor het begin van het schooljaar in 2026 af te ronden.

Brussel stapt over op leningen: voordelen en onzekerheden

Het Brussels Gewest heeft al afgezien van de renolutiepremies sinds 1 januari 2025. Van de 2.692 aanvragen die in 2024 werden ingediend, zal 56 miljoen euro worden vrijgemaakt om de achterstand weg te werken, maar voor 2025 en 2026 is er geen nieuwe directe steun gepland. Op de lange termijn zal de steun voornamelijk worden verleend via :

• renteloze leningen - voorwaarden en tijdschema moeten nog worden vastgesteld ;
• Ecoreno-krediet van het Fonds du logement, tegen een voorkeurstarief van 2,5% tot 3,5% afhankelijk van je inkomen, tot € 25.000 voor consumentenkrediet of een hypotheek.

De situatie blijft echter onduidelijk: “De renteloze leningen moeten nog besproken worden en worden mogelijk pas aan het eind van het jaar geïmplementeerd”, zegt een regionale ambtenaar. In de tussentijd wenden huishoudens in moeilijkheden zich tot Ecoreno, terwijl het vertrouwen in de overheidsregelingen te lijden heeft onder de betalingsachterstanden.

Obstakels en uitdagingen: onveilige huishoudens en knelpunten

Hoewel de leningen een gecontroleerde budgettaire last vormen voor de gewesten, dreigen ze diegenen uit te sluiten die het toch al moeilijk hebben om de eindjes aan elkaar te knopen. Volgens Febelfin kan 21% van de gezinnen zich geen lening veroorloven, zelfs niet tegen een verlaagd tarief. In Brussel heeft de abrupte overschakeling op leningen 2.692 dossiers in behandeling gelaten en tot groeiende frustratie geleid. In Wallonië zal de verwerking bijna een jaar duren - aanvragen ingediend in april 2024 zijn nog steeds niet opgenomen - terwijl de deadline van september 2026 nadert.

In de praktijk zijn er twee knelpunten: ten eerste heeft het administratieve systeem moeite om de massale toestroom van aanvragen te verwerken; ten tweede is het aanbod van geschoolde arbeidskrachten niet schaalbaar. Deze twee knelpunten maken het voor veel mensen onmogelijk om ambitieuze renovaties af te ronden in de beschikbare tijd.

Wat zijn de uitdagingen om onze klimaatdoelstellingen te bereiken?

Uiteindelijk zal het succes van deze overgang afhangen van een aantal balansen:

• echte betaalbaarheid, zodat kwetsbare huishoudens niet achterblijven;
• gelijkheid tussen Wallonië en Brussel, die momenteel zeer verschillende voorwaarden hebben;
• de operationele capaciteit van spelers in de sector om deadlines te halen en het volume van projecten;
• transparantie en duidelijkheid over de voorwaarden van toekomstige leningen, om het vertrouwen te herstellen ;
• begrotingsbeheer van achterstallige betalingen, met name de 56 miljoen euro die in Brussel is vrijgemaakt.

Anders dreigt België zijn EPB-doelstellingen niet te halen: een gemiddelde EPB A in Wallonië tegen 2050 en het verdwijnen van de energieflats in Brussel tegen 2033. In deze race tegen de klok botst de ecologische nood op de sociale realiteit en het vermogen van de staat om klimaatambities te verzoenen met territoriale billijkheid.